GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

Stres Diş Hekimlerini Öldürür mü?

Diş Hekimleri İntihara Yatkın mı?

0

Stres Diş Hekimlerini Öldürür mü? – Diş Hekimleri İntihara Yatkın mı?

Hazırlayan: Emine Kutluca

En stresli mesleklerden biri olduğu kanıtlanan diş hekimliğinin, intihar yatkın bir meslek olduğuna dair savlar da bulunmaktadır. Yaklaşık yüzyıldır, genel nüfusa hitap eden bu iddialar, varsayımdan öte, bir gerçeği yansıtıyor mu yoksa bu iddialar sadece bir efsaneden mi ibaret?

Kaygı yönetimiyle baş edememe veya yaşama hevesini kaybetme sorunlarına çözüm bulamayan insanların kendi hayatını sona erdirmeleri, birçok araştırmaya rehber olmuştur. Mesleğin intihara teşebbüs için tek başına önemli bir belirleyici olmadığı günümüzde bilinse de[1], yaklaşık yüzyıldır – 1920’lerden günümüze kadar – diş hekimliğinin en yüksek intihar oranına sahip olduğu konusu tartışılmaktadır. Bu iddialar 1960’larda istatistiksel kanıtlara dayanarak literatürde de görülmeye başlamıştır [2]. Asılsız iddialara dayanarak verilen “intihar etme riski yüksek olan sağlık hizmeti sağlayıcıları” damgası, halk ve profesyonel medya tarafından desteklenmiş, tekrar edilmiş ve görünüşe göre de kabul edilmiştir. Bu kabulleniş, sadece pratisyen hekimlerin refahını etkilemekle kalmamakta, ileriye dönük bir kariyer olarak diş hekimliğini seçen öğrencilerin algılarını da olumsuz etkilemektedir.[1] [2] [3]

Roger E. Alexander, sağlık çalışanlarında stres ve intihara ilişkin var olan literatürü değerlendirmiştir. Bu değerlendirmeler ile, diş hekimlerinin genel nüfusa oranla intihar insidansında daha fazla payı olduğuna dair mevcut verilerin hatalı, konuyla ilgili kanıtların ise yetersiz olduğunu ileri sürmüştür. Mesleki strese bağlı intiharların nedenlerinin belirlenmesi için daha büyük ölçekli araştırmalar yapılması gerektiğini vurgulamıştır .Buna karşın Alexander, kadın diş hekimlerinin strese maruziyette daha savunmasız olabileceğini ileri sürmüştür [3].

İntihar teşebbüsüne yönelik yürütülen istatistiksel çalışmalar, durumun psikolojik boyutları hakkında ipucu vermemektedir. Örneğin, İngiliz Diş Hekimleri Birliği’nin yaptığı bir ankete göre, diş hekimleri genel popülasyondan çok daha yüksek oranda intihar düşüncesi sergilemekte [4]. Bu anketten, diş hekimlerinin intihar düşüncesine yatkın olduklarını, fakat vaka sayısının oranını değiştirecek kadar intihara teşebbüs etmediklerini çıkarabiliriz. Bu yatkınlıkla ilgili yapılan çalışmalar, diş hekimlerinin stresle mücadelesinin hekimin öğrencilik yıllarına kadar izleyebildiğini göstermekte.

Diş hekimleri kadar, diş hekimi adayları da preklinik ve klinik dönemlerinde strese maruz kalmaktadır. Başlıca stres kaynağı okul sınavlarıdır. Nitekim, 2015 yılında, ODMÜ Diş Hekimliği Dergisi’nde yayınlanan makaleye göre, sınav kaygısı diş hekimliği öğrencilerinin pratik sınavlarının sonucunu da olumsuz etkilemektedir. Bulgular, yüksek sınav kaygısı olan öğrencilerin daha düşük akademik genel ortalamaya sahip olduğunu göstermektedir. [5],

Daha önce intihara yatkınlıkla ilgili iddiaları çürüten Roger E. Alexander, diş hekimliği öğrencilerinin stres yönetimi konusunda eğitim alıp almadığını da merak etmiştir. Bu doğrultuda, diş hekimliği okullarını araştırarak, öğrencilerin stres yönetimi konusunda çoğunlukla yetersiz eğitim aldığını, hatta lisansüstü öğrencilerinin stres yönetimi konusunda hiç eğitim almadığını gözlemlemiştir. [3]

Diş hekimliği öğrencilerine endişe yönetimine yönelik programlar yapılması ve öğrencilerin farkındalık kazanmaları için bilinçlendirilmeleri gerekmektedir. Bu hedefe yönelik bir çalışma, 2014 yılında, British Columbia Üniversitesi tarafından önerilmiştir; “The Professionalism and Community Service Modul (PACS Modul)” [6].

PACS modülü, stres yönetimine özel olarak diş hekimliği öğrencilerine hazırlanmış oturumlardan oluşmaktadır. Oturumlarda, video sunumları, misafir öğretim görevlileri tarafından sunulan dersler, hasta-hekim iletişim simülasyonları ve kendi iç dünyanı yansıtma/düşünme gibi pedagojik eğitimler bulunmaktadır. Eğitmenler, bu yollarla öğrencilerin kaygıya karşı savunma kazanacağına inanmaktadır. PACS modülünün etki ve sonuçlarının güvenirliği için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. [6]

Gelişmiş ülkelerde stres ve intihar arasındaki ilişki belirgin bir şekilde görülmektedir. Brian M. Lange, intihar eğilimli kişilerin genel ve mesleki olmak üzere bir çok risk faktörü altında olduğunu ve intihara eğilimli bu insanların çoğunun depresyonda olduğunu, geri kalanların ise akıl hastalığı veya madde bağımlılığı gibi ortak sorunlara sahip olduğunu belirtmiştir. Genel risk faktörleri içerisinde cinsiyet, yaş, ırk, medeni durum, ölümcül araçların mevcudiyeti, travmalar bulunmaktadır. Bu faktörlerden elde edilen bilgilerle, erkeklerin kadınlara oranla %400, 65 yaş üzerindeki kişilerin normal nüfusa göre %50, beyaz ırklı insanların beyaz olmayanlara oranla %200 daha fazla intihar ettiği bilgilerine ulaşılmıştır. İntihar etme ihtimali en düşük olan kişilerin medeni durumu evlidir. [2]

New York State Dental Journal’da Gale, diş hekimlerinin stresinin temel olarak, hastanın tavırlarından ve ekonomik baskıdan kaynaklandığını ileri sürmüştür[7]. Lange ise, strese maruz kalan kişinin profilini oluşturmak için, diş hekimliğine özgü stresörlerin genel risk faktörleriyle birleşmesi gerektiğini savunmuştur. Bu mesleki stresörler, muayenehane yönetimi, randevu yoğunluğu veya kaybı, hastanın tedaviden memnuniyetsizliği veya şikayetleri, sigorta sorunları, devlet kurumlarının ihlalleri veya düzenlemeleri, borsa durumu, kişinin ara vermeden, hastaları peşe peşe karşılaması, kişinin sessiz zamanının olmaması gibi sorunlardır. Bunun yanı sıra, diş hekimleri misyon olarak kusursuz bir tedavi temin etmeye çalışır ve bu uğurda çabaladıkça, mükemmeliyetçilik eğilimi kazanırlar[2].

İntihar bir felakettir. Ne yazık ki, intihar ve intihara zemin oluşturan etkenler, toplumun şifacıları olarak görülen sağlık çalışanları için birer tabu konusudur. Sebebi ise, itibar zedelenmesidir[3]. Diş hekimleri itibarlarını korumak için, karşılaştıkları sorunlara karşı meydan okumayı veya omuzlarına yüklenen ağırlık altında ezilmeyi seçmek zorunda kalırlar. Bu davranış psikolojisi, ruh hali değişikliklerine ve hayal kırıklıklarına zemin hazırlayarak, stresin ruhsal harabiyete dönüşmesine, felaketin tetiklenmesine neden olur. Nitekim, mesleki stresin kişinin kişisel ve profesyonel yaşamları üzerinde olumsuz etkiye sahip olduğu da bildirilmektedir [3].

Zamanında ve doğru stratejiyle yapılan tedavi ve destek, intihara teşebbüsü veya bu gibi psikolojik bozuklukları engelleyebilmektedir. İntihar düşüncesini doğuran stres etmenlerinin temeline inilmeli, kişinin zor durumlarında stres kontrolünü sağlayabilmesi için eğitim verilmelidir. Diş hekimlerini fiziksel ve zihinsel sağlıklarını öneminin farkında olmalıdır. Stres nedenlerinin ve sonuçlarının kişi tarafından tanımlanması, tükenmişlik süreci veya problem giderilmesinde büyük rol oynamaktadır[3]. Bununla beraber, diş hekimlerinin kliniklerinde, kendilerine zaman ayırmalarını sağlayacak bir “kaçış odası” – “dinlenme odası” temin etmeleri [8], gerektiğinde profesyonel yardım almaları önerilmektedir. İngiliz Diş Hekimleri Birliği, diş hekimlerinin özel, tamamen finanse edilmiş bir destek hizmetine sahip olmasının psikolojik destek sunumunda oldukça yararlı olacağını öne sürmüştür[4].

 

Kaynakça:

1) GUNJAN : Kumar G, Dash P. Are dentists suicide prone? The current scenario. J Prim Care
Dent Oral Health [serial online] 2020 [cited 2021 Feb 5];1:3-7. Available
from: http://www.jpcdoh.org/text.asp?2020/1/1/3/305895
2) Lange, Brian M.; Fung, Eric Y.K.; and Dunning, David G., "Suicide rate in the dental
profession: Fact or myth and coping strategies" (2012). Journal Articles: College of Dentistry. 13.
https://digitalcommons.unmc.edu/cod_articles/13
3) Rada, Robert E, and Charmaine Johnson-Leong. “Stress, burnout, anxiety and depression
among dentists.” Journal of the American Dental Association (1939) vol. 135,6 (2004): 788-
94. doi:10.14219/jada.archive.2004.0279 and depong dentists
4) Br Dent J 226, 7 More than half of dentists say stress is affecting their practice. (2019).
https://doi.org/10.1038/sj.bdj.2019.18
5) Karaman, E , Ay, T , Özböler, S , Karahan, S . "Sınav Kaygısının Diş Hekimliği Fakültesi
Öğrencilerinin Pratik Sınav Başarısına Etkisi" . Ondokuz Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği
Fakültesi Dergisi 13 (2016 ): 23-28
https://dergipark.org.tr/tr/pub/omudis/issue/11058/132123 
6) Brondani, Mario & Ramanula, Dhorea & Pattanaporn, Komkham. (2014). Tackling Stress
Management, Addiction, and Suicide Prevention in a Predoctoral Dental Curriculum. Journal
of dental education. 78. 1286-93. 10.1002/j.0022-0337.2014.78.9.tb05800.x.
7) Gale, E N. “Stress in dentistry.” The New York state dental journal vol. 64,8 (1998): 30-4.
8) Ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanı Dr. Dt. Hakan Ocak.

GDH İLE DAHA FAZLA OKU:

KRONİK BÖBREK HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLARDA AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI

ORAL KANSERLER HAKKINDA BİR DERLEME

RANULA

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments