GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

Rekürren Aftöz Stomatit

RAS nedir?

0
semin Sueda Ulusoy suedayasemin@hotmail.com  

REKÜRREN AFTÖZ STOMATİT

Rekürrent aftöz stomatit yaygın ağrılı etiyolojisi henüz tam olarak açıklanamamış tekrarlayan kronik inflamatuvar oral ülserlerdir. Klinik olarak minör, majör ve herpetiform olmak üzere üç sınıfta incelenir. Bu ülserler, tek başına ortaya çıkabildiği gibi bir takım sistematik hastalıklarla beraber de görülebilir. Tedavi yöntemleri genellikle semptomatiktir.

Tedavisinde analjezikler, antiseptikler, antibiyotikler, kortikosteroidler ve lazer gibi ilaç ve yöntemler önerilir.

Oral mukozada en sık etkilenen bölgeler, ağız tabanı, sert ve yumuşak damak, yanak, vestibüler sulkus ve orofarinkstir. Tek veya daha fazla sayıda ortaya çıkar. Ağrılı, kendi kendini sınırlayan, sarı-beyaz renkte eritemli lezyonlardır ve hemen hemen her zaman etrafı bir halka ile çevrilidir. Başlangıçta vezikül şeklinde başlar ve bu vezikülün çok kısa sürede patlamasıyla ülsere dönüşür. Kısa sürede vezikül formunun ortadan kalkması nedeniyle bu haline pek rastlanmaz.  

RAS’ların toplumları %10–20 oranında etkilediği öne sürülmektedir. RAS’lar, her yaşta görülebilmektedir. Bu klinik tablo‐ dan etkilenenlerin birçoğu sistemik açıdan sağlıklıdır. Genel kanı lezyonların ortaya çıkışı çocukluk çağında olurken, yaş ile birlikte görülme sıklığında azalma izlenmektedir. Üst ve alt sosyo‐ekonomik gruplardaki çocuklar karşılaştırıldığında, RAS benzeri lezyonların görülme sıklığının üst sosyoekonomik grubunda yer alan çocuklarda daha fazla olduğu gösterilmiştir. RAS erişkin kadınlarda erişkin erkeklerden daha fazla görülmektedir. Beyaz ırkta, siyah ırka göre 3 kat daha fazla RAS görülmüştür.

Etiyolojisi tam olarak anlaşılmamakla birlikte genetik faktörler, besin alerjisi lokal travma, vitamin ve mineral eksiklikleri, endokrin değişiklikleri, stres, sigarayı bırakma, kimyasal maddeler ve mikrobiyal ajanlar predispozan olduğu düşünülür. Bunların yanı sıra yapılan çeşitli araştırmalar genetik faktörlerin de çok önemli olduğunu göstermiştir. Çeşitli araştırmacılar, çikolata, gluten, inek sütü, fındık, gıda boyaları ve koruyucular gibi besin maddelerinin de RAS oluşumunda önemli rol oynadığı belirtilmişler, diğer bir grup araştırmacı da diyet alışkanlıklarının lezyon oluşumunda anlamlı bir etki yaratmadığını savunmuşlardır. Yapılan diğer araştırmalar ise tükürükteki ve serumdaki kortizol seviyesinin RAS görülen hastalarda sağlıklı bireylere göre daha fazla olduğu göstermiştir. Ankisyete; serum, tükürükteki kortizolseviyeleri ile RAS arasında pozitif bir korelasyongörülmüştür. Helicobacter pylori’nin de RAS oluşumuna neden olabilceği tespit edilmiştir. Helicobacter pylori terapisigören hastalarda RAS ın azaldığı görülmüştür. Ayrıca helicobacter pylori nin neden olacağı gastrit de RAS oluşumuna yol açtığı düşünülmektedir. Buna rağmen yapılan birçok çalışma da mikroorganizmalar ile aftlar arasındaki ilişkinin anlamsız olduğunu göstermektedir. RAS gözlemlenen hastalarda demir, folik asit ve B12 eksiklikleri tespit edilmiştir ve bu eksiklikler giderilince bütün hastaların iyiliştiği görülmüştür. sodyum lauryl sülfat içeren diş macunlarında RAS lezyonlarında etkisi olabileceğini bildiren çalışmalar mevcuttur. Uyku bozukluklarının ve geç saatte uyumanın RAS sıklığını arttırdığına dair görüşler vardır. Ayrıca Behçet sendromu, hematolojik bozukluklar, vitamin eksiklikleri, gastrointestinal hastalıklar, siklik nötropeni, Reiter sendromu, Magic sendromu, PFAPA (periodic feverapthous pharyngitis and cervical adenopathy), Sweetsendromu ve immun bozukluklar gibi sistemik hastalıkların oral aftla ilişkili olduğu bilinmektedir. Oral aft görülme zamanları ile menstrual siklus arasında bir ilişki olduğuna dair teoriler olmasına karşın aksi yönde bulgular elde eden çalışmalar da mevcuttur. Oral kontraseptif kullanan kişilerde ve hamilelerde aftöz lezyonlarda remisyon olduğu bulunmuştur. Bunun yanında doğumdan sonra ülserlerin yeniden alevlendiği gözlenmiştir. Travma; ısırma, agresif diş fırçalama, kırık ve sivri dişler, uygunsuz protez, dental tedavi gibi nedenlerle meydana gelebilir ve RAS öyküsü olan kişilerde ülser gelişimini tetikleyebilir. Sigaranın RAS’ıönleyici bir etkisi olduğuna dair çalışmalar vardır. Bu durumun sigaranın oral mukozadaki keratinizasyonu artırıcı etkisininden kaynaklandığı düşünülmektedir. Artmış keratintabakası, mikrobiyal penetrasyon ve travma dahil birçok faktöre karşı mukoza için lokal mekanik bir savunma kalkanı olarak davranır.

RAS’ın tedavisi lokal ve sistemik olarak ikiye ayrılır. Güncel araştırmalarda çeşitli tedavi yöntemlerinin etkileri üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bu konuda çalışma yapan araştırmacıların ortak görüşleri hastanın medikal hikayesi ve semptomlarına bağlı olarak topikal ajanlarla tedaviyi başlatmaktır. Topikal uygulamalara cevap vermeyen olgularda sistemik yaklaşım tercih edilebilir. Çeşitli çalışmalarda B 12 ve C vitaminleri ile uygulanan tedavi yaklaşımlarının RAS tedavisinde etkili olduğu savunulsa da, diğer bir grup araştırmacı vitamin takviyesinin bu tedaviye herhangi bir katkısı bulunmadığını belirtmişlerdir. Aft tedavisi için reçete edilen bir diğer ilaç grubu non-steroid anti-inflamatuarlardır(NSAİİ). Son zamanlarda diş hekimliğinin birçok alanında kullanılmaya başlanan lazer yöntemi aft tedavisi için kullanılan yöntemlerden biridir.

Diş hekimleri RAS şikayeti ile gelen hastalarda, tanıda ve tedaviyi uygulamada ya da sistemik hastalıklarla ilişkili olduğundan şüphelenilen durumlarda hastayı gerekli birimlere yönlendirmek tedavi sürecinde çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu sebeple diş hekimlerinin konuyla ilgili bilgilerini güncel tutarak araştırmaları takip etmesi büyük önem taşımaktadır. Yasemin Sueda Ulusoy

Kaynakça  

1. Özkan, Gökhan & TOPTAŞ, Ali. (2016). REKÜRRENT AFTÖZ STOMATİT:

GÜNCEL TEDAVİ YAKLAŞIMLARI. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 60-60. 10.17567/ataunidfd.290567.  

https://www.researchgate.net/publication/313462513_REKURRENT_AFTOZ_STO MATIT_GUNCEL_TEDAVI_YAKLASIMLARI

2. Sakarya, U. İmre, A. Gündoğan, O. Aksüt, A.G. (2013). Rekürren Aftöz Stomatitlere Genel Bakış (Overview of the Recurrent Aphthous Stomatitis) Smyrna Tıp Dergisi 53 https://www.smyrnatipdergisi.com/dosyalar_upload/belgeler/Rek%C3%BCrren%20af t%C3%B6z%20stomatit1448889526.pdf
3. Hatipoğlu, H. Hatipoğlu, M. (2013)
4. Karapınar G, Ünür M. Current Approaches in RecurrentAphthous Stomatitis. Clin Exp Health Sci 2018; 8: 62-6      https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/542840
Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments