GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

Protetik (Protez) Diş Tedavisi

Protetik (Protez) Diş Tedavisi Nedir? Hangi Seçenekler Vardır?

0

      Protetik (Protez) Diş Tedavisi

GDH BİLİMSEL ARAŞTIRMA / KÜBRA KÖSE

Protetik (Protez) Diş Tedavisi Nedir?

Kaybedilen dişler ve ağız içi çevre dokularının yeniden oluşturularak hastaya kaybetmiş olduğu estetik, fonasyon ve fonksiyonu yeniden kazandırmayı amaçlamaktadır. 

Tedavi Seçenekleri:

Sabit Protezler Nedir?

Yeterli diş dokusu desteği olmayan ve dolgu materyali ile restore edilemeyecek büyüklükte madde kaybı yaşayan dişlerde doku kaybının büyüklüğüne göre dişin bir bölümünü içine alan inley, onley restorasyonlar veya dişin tamamı küçültülerek kuron restorasyonu yapılabilmektedir. Bir veya daha fazla diş eksikliği olduğu durumlarda ise boşluğun iki tarafındaki dişlerin küçültülerek destek olarak kullanıldığı protezler köprü protezleridir. İnsanların sosyal hayatlarındaki değişimler, diş hekimliğindeki ilerleyen teknoloji ve protetik tedavilerdeki gelişmeler hastaların estetik ve fonksiyonel beklentilerini artırmış, yaşam standartlarını yükseltmiştir. Özellikle estetik beklentinin artması ile alt yapıda kullanılan metal alaşımları yerini üstün estetik ve biyouyumlu materyallere bırakmıştır. 

Zirkonyum Restorasyonlar: Yüksek dirence sahip, biyouyumlu, dayanıklı ve estetik restorasyonlardır. Zirkonyum oksitin doğal diş rengine yakın bir materyal olması ve kuvvetler karşısında en az onun kadar dayanıklı kalması sabit ve implant üstü protezlerde zirkonyum seramiklerin kullanılmasını yaygınlaştırmıştır.

Empress kuronlar; metal veya zirkonyum oksit gibi alt yapı materyali kullanılmadan tamamı seramikten oluşan dayanıklılığı artırılmış ve ışık geçirgenliği oldukça iyi olan yüksek estetik özelliklere sahip restorasyonlardır.

Laminate Restorasyonlar: Dişlerdeki şekil, renk, form ve boyut bozukluklarını tedavi etmek için diş yüzeyinin minimal düzeyde aşındırılması sonucu elde edilen yaprak şeklindeki porselenlerin yapıştırılması ile elde edilen doğal dişe yakın oldukça estetik restorasyonlardır.

Sabit protezlerin son halini alması en az 4 seanslık bir tedaviyi içerir:

1)Preparasyon ve Ölçü:

Restorasyon yapılacak diş ya da dişler, uygulanacak restorasyon miktarı kadar küçültülüp laboratuvar modeli ve işlemleri için bütün ağzın hassas ölçüsü alınır. Renk tespiti hasta ve hekimin ortak kararıyla belirlenir.

2)Alt Yapı Provası:

Model üzerinde hazırlanan zirkonyum veya metal alt yapının ağız ortamında provası yapılır.

3)Porselen Prova:

Restorasyon bitiminden önceki aşamadır. Laboratuvarda hazırlanan porselenin komşu, karşı dişler ve çevre dokularla ilişkisi kontrol edilir. Estetik ve renk olarak uyumu kontrol edilir. Son onayın artık Hastanın son onayı alınır. Cila yapılmak üzere laboratuvara gönderilir.

4)Cila ve Simantasyon:

Laboratuvarda cilası yapılan restorasyon son kez ağızda denenir, herhangi bir problem yoksa, hastanın onayı alındıktan sonra restorasyon diş üzerine sabitlenir, yapıştırıcılar sertleştikten sonra artıklar temizlenir.

5)Hasta Bilgilendirme:

Tüm ağız hijyeni ve bakımı restorasyonun ömrün üzerinde direkt etkilidir. Özel olarak restorasyonlar (köprüler) için gerekli yöntemler varsa hasta bilgilendirilir. Rutin kontrolleri için randevu alınır.

 

Hareketli Protezler Nedir?

Doğal dişin olduğu fakat sabit protez için yeterli desteğin sağlanamadığı durumlarda hastalara hem diş hem de dokulardan destek alınarak yapılan ve hasta tarafından takılıp çıkarılabilen protezler bölümlü protezlerdir. Bölümlü protezlerde dişlerden destek almak için doğal dişlerin üzerine uzatılan metal parçalar estetik görüntüyü bozmaktadır.  Bu olumsuzluğu ortadan kaldırmak için hassas tutuculu protezler kullanılmaktadır.

1) Total Protezler:

Ağzınızda hiç doğal diş kalmadığı durumlarda, alt ve üst çenede kalan kemik dokusu üzerinden destek alan, akrilikten üretilen, halk arasında ‘takma diş’ olarak da adlandırılan protezlerdir. İmplant yapılamadığı özel durumlarda uygulama alanı bulmaktadır. Total protezlerde porselen diş kullanmak genellikle sağlıklı bir yaklaşım değildir. Bu sebeple bu protezlerde plastik diş kullanılır; ancak bu dişlerde zamanla renkleşmeler görülebilir.

2)Parsiyel Protezler:

Doğal dişlerin bir kısmının var; bir kısmının ise çekilmiş olduğu durumlarda yapılan takılıp çıkarılabilir protezlere ‘parsiyel protez’ denir. Parsiyel protezler ya akrilikten ya da tek parça dökümden yapılır. Bu tip protezler, ana dişlere bağlanan kroşe tellerle tutuculuk sağlarlar. Bu tel görünümünün estetik olmadığını düşünen hastalara hassas bağlantılı estetik protezler de yapılabilir.

3)İmmediat Protezler:

Tüm ana dişlerin çekilmesi gereken durumlarda, hasta dişsiz kalmak istemezse ‘immediat protez’ adı verilen doğal dişler çekilir çekilmez hemen takılan protezler yapılabilir. İyileşme tamamlanıp dokular bu protezlerle uyumsuz hale geldiğinde ise hastanın daimi protezleri yapılmaya başlanır.

4)Diş Üstü Protezler:

Ağızda var olan birkaç doğal diş veya kök üzerine, diş hekiminin bazı özel hazırlıkları takiben yapacağı protezlere ‘diş üstü protezler’ denir. Protezin oturduğu doğal diş veya kökler, proteze tutuculuk ve stabilite sağlamaktadır.

 

Çene Yüz Protezleri Nedir?

Doğumsal anomaliler, travma veya tümör cerrahisinden sonra oluşan büyük defektlerin cerrahi ve protetik olarak tedavi etmek oldukça güçtür. Çene yüz protezleri bu hastaların estetik ve fonksiyon açısından tedavi edilmesini sağlamaktadır.

Gece plağı: uyku esnasında dişlerin sıkılması ve gıcırdatılması sonucunda doğal dişlerde ve çene ekleminde oluşabilecek olumsuz durumları ortadan kaldırmak amacıyla yapılan şeffaf plaklardır

 

İmplant Üstü Protezler Nedir?

Doğal dişler yerine implantlardan destek alınarak yapılan protezlere implant üstü protezler denilmektedir.

1)İmplant üstü sabit protezler:

Bir veya daha fazla implanttan destek alınarak yapılan, yapıştırılarak ya da vidalanarak sabit olarak kullanılan kuron veya köprü protezleridir. Özellikle birkaç diş eksikliklerinde eksik olan bölgeye yerleştirilerek komşu sağlam dişlerin zarar görmesini engellemektedir. Bu protezler metal seramik veya zirkonyumdan yapılabilmektedir.

2)İmplant üstü hareketli protezler:

İmplant üstü hareketli protezler tam dişsizlikte çene kemiğine yerleştirilen 2, 3 veya 4 implant ile yapılan tedavi biçimidir. Bu protezler hem implantlar hem de dokular tarafından desteklenen protezlerdir. İleri derecede rezorbe olmuş çene kemiklerinde daha az sayıda implant ile özellikle hareketli protezlerin yerinden çıkması problemini ortadan kaldırmaktadır.

3)Hibrit protezler:

İmplant teknolojisindeki hızlı gelişim ve implant tedavisinin yaygınlaşması hareketli protez kullanan hastalara sabit proteze geçebilme konforu sağlamıştır. Hibrit protezler denilen bu implant destekli protezler ile hastaların daha rahat bir şekilde kullanabileceği protezler yapılmaktadır. Hibrit protezler hasta tarafından çıkarılamayan, fakat gerektiği zaman hekim tarafından çıkarılabilen protezlerdir.

 

Protez kullanımında karşılaşılabilecek sorunlar:

-Protezlere alışmak biraz zaman ister. Alt protez daha çok hareket edip yerinden çıkabileceği için alt proteze alışmak üst proteze alışmaktan daha zordur.  İlk günlerde salgı bezlerinin uyarılması sonucu tükürük miktarı artar. Bu durum zamanla geçecektir.

-Protezlerin yumuşak dokular üzerinde oturması; hareket etmesi sonucu, yapımına ne kadar özen gösterilmiş olursa olsun, bazı yerlerinde vuruklar olabilir. Hasta, kontrollerini aksatmamalı ve protez düzeltilmelidir. Vurukların hasta tarafından alınması çok yanlıştır. Hasta, vuran yerlerin düzeltilmesi için hekime gelmeden önce protezlerini en az 9 saat kullanmış olmalıdır. Ancak bu süre, problemli yerlerin görülebilmesini sağlar.

-protez sonrası yemek sürecinde hastaların sağ veya sol, hangi taraf daha rahatsa o taraf ile dudaklarını açmadan ve küçük lokmalar alarak yavaş yavaş çiğnemeleri önerilir. Protezlerin takıldığı ilk günlerde yumuşak yiyecekler yenmeli ve ön dişlerle kesinlikle ısırılmamalıdır

-Protezler, ağız ortamında az da olsa bazı seslerin telaffuzunda zorluklar gibi değişikliklere neden olabilir. Bu durumda yüksek sesle ve ayna karşısında okuma çalışması yapılmalı ve doğru söylenemeyen kelimeler tekrar edilerek normal hale getirilmeye çalışılmalıdır.

-Hastaların protezlerine bir an önce alışabilmeleri için ilk günlerde devamlı kullanılmaları gerekir. Fakat alıştıktan sonra protezler geceleri takılmamalı, dokular dinlendirilmeli; kurumasını ve muhtemel boyutsal değişikliklerin olmasını engellemek için çıkarıldığında suda bırakılmalıdır. Bu durum dokuların sağlığı açısından çok önemlidir. Yanağın yastığa dayanması ve geceleyin nöromusküler kontrol mekanizmasının zayıflaması sonucu protezlerin ağızdan çıkabilmesine yol açabilir.

-Protezlerin hayat boyu kullanılması söz konusu değildir. Normal koşullarda beş yılda bir bazı işlemler uygulanması gerekir diye söylense de şüphesiz bu süre, hastaya göre değişkenlik gösterir. Protezlerin hayat boyu kullanılamamasının nedeni, canlı dokulardaki değişikliklerdir. Yıllar içinde protezlerin dokularla olan uyumu bozulur. Protezler bollaşır, düşmeye başlar, yemek yemek zorlaşır. Bunun protezlerle ilgisi yoktur. Tamamen canlı dokulardaki değişiklikler sonucudur. Bu durumda protezlerin içinin doldurulması, uyumu bozulan kaide maddesinin tümden değiştirilmesi ya da yeni bir protez yapılması gerekir. Bu konudaki kararı diş hekimi verecektir.

 

                    KAYNAKÇA
  1. Tıpta Uzmanlık Kurulu. Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitim Yönetmeliğ http://www.tuk.saglik.gov.tr/pdfdosyalar/mevzuat/TUEY.pdf [18 Temmuz 2009].
  2. https://okandis.com/protetik-dis-tedavisi-anabilim-dali.php
  3. https://www.dentakademi.com.tr/hizmet/protetik-dis-tedavisi-protez/.
  4. https://www.medipol.com.tr/tibbi-birimler/dis-hekimligi/protetik-dis-tedavisi
  5. https://www.medipol.edu.tr/akademik/enstituler/saglik-bilimleri-enstitusu/doktora-programlari/protetik-dis-tedavisi/bolum-hakkinda 

 

   GDH İLE DAHA FAZLA OKUYUN:

 

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments