GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

PERİAPİKAL LEZYONLARIN SINIFLANDIRILMASI

0

PERİAPİKAL LEZYONLARIN SINIFLANDIRILMASI

 

 

Periapikal lezyonların büyük çoğunluğu (%90’dan fazlası) dental granülom, radiküler kist veya abse olarak sınıflandırılabilir ve lezyon tipinin kesin teşhisi, sadece histolojik inceleme ile yapılabilir. Etiyolojisine, semptomlarına veya histopatolojik özelliklerine göre endodontik kökenli periapikal lezyonlar için birçok sınıflandırma bulunmaktadır. Klinik olarak sınıflandırılması şu şekildedir:

  1. Akut apikal periodontitis
  2. Akut apikal abse (Semptomatik apikal apse)
  3. Kronik apikal periodontitis (periapikal granülom, periapikal kist)
  4. Kronik apikal abse (Asemptomatik apikal apse)
  5. Condensing osteitis (Sklerozan osteitis)

 

  1. Akut Apikal Periodontitis

Şiddetli bir travma veya kök kanalı yolu ile gelen etiyolojik faktörlerin etkisi ile, periodontal membranda ortaya çıkan seröz bir iltihaplanmadır. Pulpa iltihabının periradiküler dokulara ilk gelişimi, “akut apikal periodontitis” olarak adlandırılır. Nedeni irreversibl (geri dönüşümsüz) iltihablı pulpadan gelen; iltihabi mediyatörler veya nekrotik pulpadan gelen bakteri toksinleri, kimyasallar (irigasyon solüsyonları veya kanal dezenfektanları), yüksek kalmış olan restorasyonlar, kanal aletlerinin apeksten dışarı çıkması ve taşkın kanal dolgusu olabilir. Periapikal (kök ucu çevresinin) radyografik görünüm; periodontal ligament (diş kökü ile onu saran kemik) boşluğunun hafif genişlemeden nükseden (tekrarlayan) abselerde görünen periapikal (kök ucu çevresi) radyolusentliğe (koyu renk) kadar değişiklikler gösterebilir.

  1. Akut Apikal Abse

Akut apikal abse, periradiküler dokularda yıkıma neden olan, nekrotik pulpadaki mikrobiyal veya mikrobiyal olmayan irritanlara yanıt olarak oluşan, pulpa kaynaklı şiddetli bir iltihapsal yanıt, lokalize veya diffüz likefaksiyon nekrozlarıdır. Akut apikal periodontitisi izleyerek ortaya çıkabileceği gibi kronik apikal bir iltihabın akutlaşmasıyla da ortaya çıkabilir. Akut apikal periodontitis daha çok apikal yumuşak dokuları ilgilendirirken, akut apikal absede apikal sert dokularda erimeler meydana gelir. Akut apikal abseli hastalarda, orta/şiddetli rahatsızlık veya şişlik vardır. Elektrik ve termal uyaranlara karşı hiçbir tepki yoktur. Radyografik görüntüsü, akut apikal periodontitisle benzerlik gösterebilir.

        

  1. Kronik Apikal Periodontitis (Periapikal Granülom, Periapikal Kist)

Şiddeti düşük polimikroirritasyonların uzun süreli etkileri sonucu periapekste yavaş yavaş genişleyen kronik bir iltihaptır. Asemptomatik apikal periodontitis pulpa nekrozundan kaynaklanır ve genelde semptomatik apikal periodontitisin sekelidir.

Kronik apikal periodontitis’in ileri evresinde, devamlı pulpal iritasyonlara tepki olarak granülasyon dokusu oluşur ve kronik iltihabi hücreler ortaya çıkar. Buna “periapikal granülom” denir. “Periapikal kist” ise santral bölümü eozinofilik sıvı veya semisolid bir maddeyle dolu, stratifiye skuamöz epitelle çevrili bir kavitedir. Epitel hücrelerinin kaynağı, Hertwig epitel kınıdır. Embriyolojik gelişim sonrası bazı epitelyal hücreler dejenere olur, bazıları da malessez epitel artıkları olarak kalır. Granulamatöz tepki içinde iritasyonla aktive olana kadar bu artıklar sessiz kalır. İritasyonla epitelyal hücreler mitoza gider ve prolifere olur. Epitelyal hücrelerin şekillendirildiği bir bölge oluşur. Epitelin kendi kan desteği yoktur, beslenme ve oksijeni çevre granülomatöz dokudan sağlar.

Pulpa kaynaklı periapikal kistler, iltihabi kistlerdir ve iltihabi kompleksin bir parçasıdırlar. Pulpa kaynaklı periapikal kistler, fissürel-foliküler kistlerde bulunmayan ve tedavi açısından önem taşıyan 2 faktör içerir:

  • Cerrahi yaklaşımda bulunmaksızın uzaklaştırılabilirler.
  • Granülomatöz dokusunun, fibröz ve vasküler komponentlerinin proliferasyonu ile tamir ve iyileşme potansiyeli vardır.

 

  1. Kronik Apikal Abse

Periapikal bağ dokusunun, iritanlara karşı uzun süreli ve düşük düzeyli iltihabi reaksiyonuna “kronik apikal abse” denir. Pulpa nekrozu ve çoğu kez akut apikal, periodontitisten sonra oluşur. Parulis veya fistül ağzından drenej ile karakterizedir. Kronik apikal abse herhangi bir klinik belirti vermeden seneler boyu apikal alanda kalabilir; ancak fistül varlığı halinde fistülün ara sıra açılarak içinden cerahat akması hasta tarafından fark edilebilir veya fistül ağzı rutin bir ağız içi muayene sırasında tespit edilebilir. Tıp dilinde fistül iki iç organı veya bir iç organla mukoza veya deriyi birleştiren, kendiliğinden iyileşme eğilimi göstermeyen konjenital veya kazanılmış bir yol olarak tanımlanır.

 

  1. Condensing Osteitis

Bu lezyon genelde, pulpa iltihabı veya nekrozu olan alt arka dişlerin apeksleri etrafında bulunur. Condensing osteitis’te ise düşük düzeyli ve uzun süreli pulpal iritasyona karşı periapikal kemik yoğunluğunda bir artma olur. Bu durum, minerallerin konsantrasyonlarının artmasından dolayı değil osteoblastik aktivitenin artmasından kaynaklanır. Kemik trabeküllerinin kalınlıkları artar ve kemik iliği boşlukları ortadan kalkar. Radyografik olarak, dişin kökü etrafında diffüz, yoğun radyoopak görüntü vardır.

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Naim KOCASAKAL, Periapikal Lezyonların Tanısı ve Tedavisi (Bitirme Tezi/T.C. Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı), İzmir, 2011

Şimşek N., Kuştarcı A.(2013) Kist benzeri geniş periapikal lezyonların cerrahi olmayan endodontik tedavisi: olgu sunumu. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi, 23(3):375-379

https://www.durudent.com/periradikuler-lezyonlarin-siniflandirilmasi/

https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/dis_hekimligi/18/DHF_201_C-12%20%20Periapikal%20Doku%20Hastal%C4%B1klar%C4%B1.pdf

 

 

 

 

HAZIRLAYAN: NİSANUR SERAP TÜRKERİ / GDH HABER

 

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments