GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

KANSER TEDAVİSİ GÖREN ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

Kanser Tedavisi Gören Çocuklarda Ağız Ve Diş Sağlığı Nasıl Olmalı?

0

KANSER TEDAVİSİ GÖREN ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

HAZIRLAYAN: ZEYNEP SEVDE ÜZÜM/GDH HABER 

 

   Çocuklarda görülen kanser türleri ve hastalığın prognozu yetişkinlerden farklıdır. Onkolojik tedavi gören çocuklarda sağlık sorunlarının ve tedavi komplikasyonlarının yetişkinlere göre daha ağır olduğu bilinmektedir. Kemoterapinin yan etkileri daha kısa süreli ve geçicidir; ancak radyoterapi daha uzun süreli ve kalıcı yan etkilere sahiptir. Bu yan etkilerden başlıcaları; mukozitis, ağız kuruluğu, radyasyon çürükleri, fırsatçı enfeksiyonlar ve osteoradyonekrozdur. Primer kanser odağı ağız dışında olsa bile onkolojik tedavinin sistemik yan etkileri orofasiyal bölgede komplikasyonlara yol açarak çocuğun yaşam kalitesini düşüren sağlık sorunlarına sebep olabilir. Çocuk hastalarda kemoterapi ve radyoterapinin orofasiyal yapılar üzerine olumsuz etkilerinin azaltılması veya tedavisinde pedodontistlere önemli görevler düşmektedir. Bu nedenle onkolojik tedavi bir takım çalışması şeklinde planlanmalı ve pedodontistler tedavi başlamadan önce, tedavi sürecinde ve tedavi bittikten sonra ağız ve diş sağlığının sürdürülmesinde belirleyici rol oynamalıdırlar.kanser

   Onkolojik tedavi sırasında ve sonrasında gelişen oral kompliksayonlar ağrı, konuşma ve yutkunma güçlüğü ve beslenme bozukluğu gibi ciddi sorunlara yol açarak hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Gelişen oral komplikasyonlar tedaviyi olumsuz etkileyecek şekilde ciddi olabilir. Çocuk hastalarda ağız ve diş sağlığı, mukozitis tedavisi, bakteriyel, fungal ve viral enfeksiyonlar üzerine yapılacak çalışmalar onkolojik tedavinin yol açtığı komplikasyonların azaltılmasında ve çocuğun yaşam kalitesinin arttırılmasında büyük öneme sahiptir. 

   Oral muköz membranlar kanser tedavisine oldukça duyarlıdır. Bunun başlıca nedeni; kemoterapide kullanılan ajanların ve radyasyonun tümör hücreleri gibi mitotik aktivitesi yüksek dokulara etki ederek hücre döngüsünü inhibe etmesidir. Çocukların genel olarak büyüme ve gelişim döneminde olması, buna paralel olarak diş ve kraniofasiyal yapıların gelişim göstermesi onkolojik tedavinin etkilerini arttırmaktadır. Kanserli yapıların oluşturduğu defektlerin yanısıra kullanılan ilaçların immünosupresif ve sitotoksik etkileri orofasiyal yapılarda hasara yol açarak ciddi semptomlar meydana getirmektedir.

                  kanserOnkolojik tedavinin oral  komplikasyonları

   Kanser tedavisi süt ve sürekli diş gelişimini ciddi olarak etkiler. Hastanın yaşı küçüldükçe komplikasyonlar daha şiddetli gelişmektedir. Tükürük kompozisyonu ve miktarındaki değişim ve karyojenik bakteri sayısındaki artış, mine yapısının hızla dekalsifikasyonuna yol açar. Radyasyon çürüğü olarak bilinen bu agresif ve yaygın çürükler, bütün diş yüzeylerine yayılma eğilimi gösterir ve dişlerin geçirgenliği ve renginde değişikliğe neden olurlar. Radyasyon çürükleri radyasyonun direkt etkisiyle değil, ağız kuruluğu ve floradaki değişim sonucunda gelişmektedir. Bunun yanı sıra kanser tedavisi gören çocuklarda diş boyutu (genellikle mikrodonti), sayısı (genellikle agenezi), kron ya da kök yapısı, kron-kök ilişkisi ve sert doku mineralizasyonu açısından anomaliler saptanmaktadır. 

Onkolojik tedavide ağız ve diş bakımının sağlanması ve bakımın sürekliliği

   Kanser tedavisi uygulanan hastaların tedavi ve bakım süreçlerinde multidisipliner bir ekip çalışması gerekmektedir. Bu ekip içinde bir pedodontistin bulunması çocuk hastalarda ağız ve diş sağlığının korunması ve tedavi komplikasyonlarının azaltılması açısından önemlidir. Tedavi başlamadan önce koruyucu önlemler alınarak dental plak uzaklaştırılmalı ve mevcut çürüklerin tedavisi yapılmalıdır. Topikal flor uygulamasının çürük ve mukozitis oluşmasını önlemede etkili olduğu bildirilmektedir. Çocuğun ailesi yumuşak fırça ile diş fırçalama ve florlu diş macunu kullanma konularında bilgilendirilmeli, tedavi süresince ve sonrasında ağız bakımının önemi vurgulanmalıdır. 

   Kanser tedavisi öncesi, tedavi süreci ve tedavi sonrasında ağız ve diş sağlığı açısından öncelikle yapılması gerekenler 3 fazda ele alınmaktadır;

   Faz 1. Hastalığın teşhisinden tedavinin (kemoterapi ve/veya radyoterapi) başlamasına kadar geçen süredir. Çocuk aktif hastalık sürecindedir; hematolojik ve sistemik değişiklikler ortaya çıkar. 

   Faz 2. Tedavinin başlamasından sonraki 30-45 günlük süreci kapsar.

   Faz 3. Tedavi sonrası dönemi kapsar. 1 yıl gibi bir süre devam edebileceği gibi hastanın yaşam boyu takibi gerekebilir. 

 

KAYNAKÇA:

https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/74104

https://atif.sobiad.com/index.jsp?modul=makale-detay&Alan=tip&Id=AV4-3z6lDohDRoFDjJWD

 

GDH İLE DAHA FAZLA OKUYUN:
Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments