GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

KAİDE MATERYALLERİ

Kaide Materyalleri Nelerdir? Kaç Sınıfta İncelenir?

0

KAİDE MATERYALLERİ

Hazırlayanlar: MUHAMMED MUSTAFA KIRMIZI – ZEYNEP DERELİ 12.12.2020

 

  • Protez kaidesi; protezin yumuşak dokularla temas eden ve dişleri taşıyan kısmıdır. Dişsiz hastalarda alt ve üst çene ilişkisi direkt olarak kaydedilemez. Kaide ve okluzal şablonlara ihtiyaç vardır. Çene ilişkileri kaydında kullanılan materyallerin ağız ısısında deforme olmaması ve okluzal kuvvetlere dayanıklı olması gerekir.
  • Geçmişten günümüze kadar tahta, altın, kemik, fildişi, seramik, metal, metal alaşımları ve polimerler gibi pek çok farklı malzeme kullanılmıştır. Akrilik rezinlerin 1937 yılında piyasaya sunulması ile protetik diş hekimliğinde büyük bir atılım oluşmuştur. Günümüzde ise en sıklıkla kullanılan materyal, polimetilmetakrilat (PMMA) veya akrilik rezinler gibi polimerlerdir. Farklı metaller ve metal alaşımları da tam protez kaidesi olarak kullanılmaktadır. Kaide materyali olarak Co-Cr, Ni-Cr, CoCr-Ni ve son zamanlarda ise titanyum alaşımları kullanılabilmektedir Şimdi gelin hep beraber geçici ve kalıcı kaide materyallerinin çeşitleri ve özelliklerine bakalım.

 

 KAİDE MATERYALLERİNDE ARANAN ÖZELLİKLER:

 FİZİKSEL ÖZELLİKLER

  • Ağız dokularının doğal yapısını taklit edebilmelidir
  • Ağız ortamındaki isi artışları nedeni ile yumuşamamalıdır
  • Boyutsal olarak stabil olmalıdır
  • Özgül ağırlığı düşük olmalıdır (hafif)
  • ısı iletkenliği iyi olmalıdır
  • Radyoopak olmalıdır

 MEKANİK ÖZELLİKLER

  • Rijit olmalıdır (yüksek E modülü)
  • Yeterli esneme dayanımı (orta hat kırıkları için)
  • Yorgunluk limiti yüksek olmalı, yorgunluk ömrü yeterli olmalıdır
  • Darbe dayanımı ve aşınma direnci yeterli olmalıdır

 KİMYASAL ÖZELLİKLER

  • Inert olmalı (asit,baz), ağız sıvılarından etkilenmemeli
  • Su emmemeli (mekanik, hijyen)
  • Metale ve yapay dişlere bağlanabilmeli

 BİYOLOJİK ÖZELLİKLER

  • Polimerizasyon öncesinde ve sonrasında toksik ve irritan olmamalıdır, kokusuz olmalı

 DİĞER ÖZELLİKLER:

  • Ucuz olmalı, kolay hazırlanmalı ve tamir edilebilmelidir

GEÇİCİ KAİDE MATERYALLERİ:

kaidekaide
1)Bas Plak

 

 

  • Ağız ısısında muma göre stabil olan ve materyal olarak muma benzeyen şellaktan* elde edilen bas plak olarak adlandırılan geçici protez kaide materyalleri vardır.
  • Yumuşama ısısı mumlara göre daha yüksektir. İçine bazı maddeler katılarak alt ve üst çene için değişik şekillerde ve 1,5 mm kalınlığında plaklar haline getirilir.
  • Şekillendirilmeden önce iyice yumuşatılmalıdır, aksi takdirde hem kırılabilir hem de kaide içinde distorsiyona neden olabilecek gerilimler meydana gelir.
  • Yumuşayan plak modelin şeklini alır. Parmaklarla hafif hafif bastırılarak tam adapte edilir. Çok bastırılarak inceltilmemelidir. kaide 
  • Ayrıca model üstünde fazla ateşe mazur kalırsa eriyip alçı modelin içine nüfuz edebilir.
  • Kenarlardan taşan kısımlar ya makas gibi keskin bir aletle kesilir ya da döndürülerek sulkuslar kalınlaştırılır.
  • Kaide plağının sınırları bitmiş bir protezin sınırları gibi olmalıdır. Ayrıca kaide plağı retantif* olmalıdır.

*Şellak: Coccus lacca isimli Gomalak Böceğinin dişisinin salgı maddesidir.

*Retantif: Kalıcı

 

2)Işıkla Sertleşen Bas Plak (Foto Plak)

 

  • Visible Light Activated (VLC) olarak da isimlendirilir.
  • Esas matriksini üretan dimetakrilat (UDMA) oluşturur.
  • Işıkla polimerize olan akrilik reçine yumuşak halde ve tabaka şeklindedir. Modelin undercutları bloke edildikten sonra bu tabaka modelin üzerine konur ve inceltmeden her tarafa yayılır.
  • Model polimerizasyonu sağlayan özel bir fırının içine konur. 400-500 nm şiddetinde mavi ışıkla birkaç dakikada sertleştikten sonra çıkarılır ve tesviyesi yapılır.
 Avantajları:
  • Yapım işlemi çok çabuk bitirilir.
  • Metil metakrilat içermediğinden alerjik reaksiyona pek sebep olmazlar
  • Boyutsal değişimleri çok azdır.

kaide

 

3) Soğuk Akrilik

 

(Otopolimerizan-Self Cure-Soğuk Akrilik- Tamir Akriliği)

Protez kaide akrilikleri diş hekimliğinde genellikle toz-likit şeklinde kullanılır.

Toz: Esas madde olarak en fazla polimetilmetakrilat (PMMA) kullanılır.

Likit: Metil metakrilattır.

Oda ısısında polimerizasyonu sağlamak için ısıdan başka bir kimyasal akselatör kullanıldığı zaman bu akselatör likide katılır. Bu akselatör üçüncü derecede aminler, sülfirikasid veya daha stabil olan sülfirik asidin tuzlarıdır.

GENEL ÖZELLİKLER:

  • Polimerizasyon için ısı gerekli değildir
  • Porozite daha fazladır
  • Moleküler ağırlığı düşüktür
  • Daha fazla artık monomer içerir
  • Çok dirençli değildir.
  • Daha fazla distorsiyona uğrar
  • Başlangıç deformasyonu daha fazladır
  • Krepitasyon artmıştır
  • Renk stabilitesi düşüktür
  • Kolay deforme olur

 

 HAZIRLANIŞI:

  • Ana modelin undercutları mumla doldurulur. Doldurma ne çok ne de az olmalıdır. Çok olursa kaidenin modelle arası açık kalır, az olursa akrilik alçı modeli zedeleyebilir.
  • Vestibül ve lingual sulkusların en derin yerleri sabit kalemle çizilerek kaide plağının sınırları tespit edilir. Sınırlar üst modelde tüberleri ve fovea palatinaları, alt modelde retromolar kabartıları içine almalıdır.

kaidekaide

  • Temiz bir cam kabın içinde üretici talimatlarına uygun olarak toz-likit karıştırılıp liflenme aşaması bittikten hemen sonra cam levha üzerinde hamur halindeki akrilik 2mm’lik bir plak halinde modele uygulanır.
  • Modelin önceden mutlaka suya doyurulması ve/veya lak ile izole edilmesi gerekir.

kaide

  • Akril hamuru modele parmak ile hafifçe bastırılarak adapte edilir. Fazla bastırılıp plak aşırı inceltilmemelidir. Taşan hamur keskin bir bistüri ile alınır. Sertleşmesi beklenir.

kaide

  • İdeal olan basınçlı tencerede bekletilmelidir. Böylece adaptasyonu daha iyi ve daha az poroziteli bir yapı elde edilir.
  • Akril sertleşince modelden dikkatlice çıkarılmalıdır. Undercutlar iyi doldurulup izolasyon sağlandıysa bu işlem kolay olur. Model zarar görürse işlem başa döner.
  • Kenarlardaki çapaklar, frenilumlar ve dişlerin geleceği kret tepeleri için frezle inceltme ve açma işlemi farklı boyuttaki hard frezlerle yapılmalıdır.

kaide

  • Tesviye işleminden sonra zımpara, sulu pomza ve keçe ile düzleştirme işlemi yapılır.
  • Kaide plaklarının iç (dokuya bakan) yüzeylerine Kesinlikle Frez Sürülmez, Cila Yapılmaz.
  • Eğer yapılırsa retansiyon kaybı ve uyumsuzluk olur.

 

KALICI KAİDE MATERYALLERİ:

 

 1) Sıcak Akrilik

 

  • Toz-likit şeklindedir.
  • Karıştırmayı takiben elde edilen hamura uygulanan ısıl işlem ile polimerizasyon meydana gelir.
 Toz-likit formu kullanmanın avantajları:
  • Hamur şekline getirilerek işlenebilmesi
  • Polimerizasyon büzülmesinin azalması
  • Reaksiyon ısısının azalması

kaidekaide

2) Metal Kaide Plakları

kaide

Polimetilmetakrilatın protez kaide materyali olarak popularitesine rağmen, mekanik özelliklerinin zayıflığı çarpma ve yorulma başarısızlığına yatkınlığını arttırır. Altın, gümüş, alüminyum ve temel metal alaşımları gibi materyaller, tam protezlerde istenen birtakım

özellikleri sağladıkları için protez kaidelerinin yapımında yıllardır kullanılmaktadır. Bu materyaller oldukça hassas bir şekilde dökülebildikleri için, protezin kapladığı yumuşak dokulara tam bir adaptasyon sağlar ve böylelikle tutuculuğa katkıda bulunurlar.

Kromkobalt alaşımı, daha uyumlu bir şekilde dökülebildiği için daha tutucudur; bunu sırasıyla alüminyum, akrilik rezin ve altın takip eder. Yine aynı nedenle oklüzal uyumsuzluklar daha az görülür ve bu tür protezlerde daha az vuruk oluşur.

Altın alaşımları ise korozyona uğramamaları sebebiyle popülerdir, ayrıca ağır olmaları nedeniyle özellikle alt protezlerde tercih edilebilirler. Alüminyum daha hafiftir ve bu üst protezler için bir avantajdır. Ancak yapım tekniğine ait özellikler daha az bilinmektedir.

Ayrıca alüminyum toksisitesinin, Alzheimer hastalığının sebebi olduğu düşünülmekte veya bu hastalığa katkısı olduğu belirtilmektedir. Günümüzde altın ve alüminyum alaşımlarının yerine daha çok temel metal alaşımları kullanılmaktadır.

Balans konusunun çok önemli olduğu ve akrilik protezlerin sık sık kırıldığı tek tam protez vakalarında; metal kaide plakları büyük bir avantajdır. Ayrıca ağızda çok yer tutmazlar. Metal kaide plakları daha az porözdür ve yüzeyleri daha iyi cilalanabilir ve pürüzlülükleri azaltılabilir. Yüzey özellikleri, düz sert yüzeylere dental plak birikiminin artmasında önemli faktörlerdir. Yüzey teknolojisindeki gelişmelerle birlikte, metallerin yüzey özellikleri değiştirilebilmektedir. Günümüzde, materyalin yüzey özelliklerini geliştirmek amacıyla farklı yüzey işlemleri uygulanmaktadır. Kıymetsiz metal alaşımlarının yüzey özelliklerinin değiştirilmesi ile mikrobiyal yapışmanın azalması sağlanabilmektedir.

  • Ancak bu tam protez kaide materyallerinin hiçbiri, PMMA tarafından gösterilen fiziksel ve estetik özelliklerin avantajını sağlayamamıştır. Sonuç olarak, yaklaşık son 50 yıldır, tam protezler için en çok kullanılan protez kaide materyali akrilik rezinlerdir. Uygulama kolaylığı ve estetik görünümü avantajıdır. Hafiftir, iyi cilalanır, cilalı kalır ve maliyetleri düşüktür

Son yıllarda ise alerjik hastalarda kullanılmak amacıyla üretilmiş, diüretan dimetakrilat, poliüretan, polietilentereftalat ve polibütilentereftalat’ın MMA’ın yerini aldığı artık monomer içermeyen kaide materyalleri gündeme gelmiştir

 

 

3) Poliamid

 

kaide

Poliamid malzemeler, anti alerjik yapılarıyla total protezlerin yapımında kaide malzemesi olarak önemli bir alternatif olmalarının yanı sıra, düşük elastiklik modülüne sahip olmalarından dolayı hareketli bölümlü protezlerin tutucu elemanlarının yapımında ve andırkatlı ağızlarda protezin bukkal kenarlarının yapımında kullanılmaktadır.

 

 

 

KAYNAKÇA

İnan, H. (2007). Tam Protezlerde Kullanılan Farklı Kaide Materyallerinin Yüzey Pürüzlülüğü, Yüzey Islanabilirliği Ve Mikroorganizma Tutunması Yönünden İn Vitro İncelenmesi, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı.

 

  • Köseoğlu, M. (2020). Polimerler Ders Notu (Basılmamış Ders Notları), Sakarya Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi.

 

Kümbüloğlu, Ö. (?). Protez Kaide Plakları (Basılmamış Ders Notu), Ege Üniversitesi, Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalı.

 

GDH İLE DAHA FAZLA OKUYUN:
Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments