GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

DİŞ HEKİMLİĞİNDE KULLANILAN ANTİSEPTİKLER

Diş Hekimliğinde Kullanılan Antiseptikler Nelerdir?

0

DİŞ HEKİMLİĞİNDE KULLANILAN ANTİSEPTİKLER

GDH HABER/ BERRAK İZEL TEKİN

İÇİNDEKİLER:

1.ANTİSEPTİK NEDİR VE NE AMAÇLA KULLANILIR?

2.ANTİSEPTİKLERDEN VE DEZENFEKTANLARDAN BEKLENEN ÖZELLİKLER NELERDİR?

3.DEZENFEKTAN VE ANTİSEPTİK OLARAK KULLANILAN KİMYASALLAR

4.KAYNAKÇA

 İnsanda hastalık yapma özelliği olan mikroorganizmaların uzaklaştırılması işlemine dezenfeksiyon denir. Dezenfeksiyon işleminde kullanılan maddelere dezenfektan denir. Bunlar genelde kimyasal maddelerdir. Dezenfektan çok düşük konsantrasyonlarda vücut yüzeyine uygulandığında antiseptik adını alır.

   Antiseptik maddeler, enfeksiyonu önlemek amacıyla cilde veya mukoza tabakasına uygulanan antimikrobiyal kimyasallardır. Günümüzde hem medikal ortamlarda hem de günlük hayatta sıkça kullanılmaktadır. Birden fazla kullanım şekli olan antiseptikler, solüsyon, jel ya da krem olarak üretilebilmektedir. Batikon, alkol ve oksijenli su, en yaygın kullanılan antiseptiklerdir; özellikle ameliyat ve ilk yardım girişimlerinin vazgeçilmez parçasıdırlar. Canlı dokulardan antiseptiklerle mikroorganizmaların uzaklaştırılması işlemine antisepsi denir.

ANTİSEPTİKLERDEN BEKLENEN ÖZELLİKLER:

   Antimikrobial spektrumu geniş olmalı, Vücuttan emildiğinde toksik etki göstermemeli, Mukoza, deri ve yaraya lokal uygulanabilmeli, Serum, kan, iltihap vb. bulunduğu ortamlarda aktivite kaybına  uğramamalı, alerjen etki göstermemeli, kokusu hoş olmalı, kalıntı bırakmamalı, irritan ve yakıcı etki göstermemeli, doku onarım ve yara iyileşmesini geciktirmemeli, doku içine de etkili olmalı fakat sistemik toksiteye yol açmamalı, ortamda fazla sayıda mikroorganizma bulunduğunda etkinliği  azalmamalı, etkisini kısa sürede göstermeli, ekonomik olmalıdır.

DEZENFEKTANLARAN BEKLENEN ÖZELLİKLER:

   Etki süresi uzun olmalı fakat etkisini kısa sürede göstermeli, antimikrobial spektrumu geniş olmalı, mikroorganizma sayısının fazla olduğu ortamlarda etkin  olmalı, doku ve eşyaları boyamamalı ve zarar vermemeli, kimyasal yapısı dayanıklı olmalı, kokusu hoş olmalı, uygulandığı yere iyi nüfus edebilmeli, ekonomik olmalıdır.

DEZENFEKTAN VE ANTİSEPTİK OLARAK KULLANILAN KİMYASALLAR

A.HALOJENLER

1.İyod: Antiseptik olarak iyod tentürü, tendürdiyod

   Tendürdiyod yakıcı etkisi nedeniyle mukoza üzerine uygulanmaz. Tendürdiyod solüsyonu su dezenfeksiyonunda kullanılır. 1 litre suya 3–4 damla damlatılır. Yüzeyel mantar enfeksiyonlarında iyodun alkoldeki %1’lik çözeltisi kullanılabilir.

2.İyodoform: Organik iyod bileşiğidir. Diş hekimliğinde kanal antiseptiği olarak kullanılır.

3.Polivinolpirolidin (batticon): İyoda alerjisi olanlarda antiseptik olarak kullanılır.

4.Povidon iyod (betadine): Cilt, mukoza ve cerrahi aletlerin dezenfeksiyonunda kullanılır. 

5.Klor ve hipoklorik asid: Klor ve klor bileşikleridir. Mikroorganizmalar üzerine öldürücü etki yapar. Klor gaz olarak suların dezenfeksiyonunda kullanılır. Klor gazı sudan geçirildiğinde suyla reaksiyona girer ve hipoklorik aside dönüşür. Tıpta hipoklorik asidin sodyum tuzuyla olan sodyum hipoklorid solüsyonları kullanılır.

B.ALDEHİTLER(Gluteraldehit ve Formaldehit)

   Aldehidler hücre üzerine toksik etki yapar bu nedenle sadece dezenfektan olarak kullanılır. Doku antiseptiği olarak kullanılmaz. Özellikle endoskopların ve ısıya duyarlı diğer tıbbi aletlerin dezenfeksiyon ve sterilizasyonunda; hızlı etkili, geniş spektrumlu, yüksek etki gücü, organik madde varlığında da aktif olması, metallere koroziv etkili olmaması, cihazlara zarar vermemesi sebebiyle kullanılır. Gluteraldehit formaldehitten daha az toksik ve irritandır. Cilt ve solunum teması için gerekli önlemler alınmalıdır.

C.ALKOLLER

Alkollerden Etil alkol ve İzopronil alkol antiseptik ve dezenfektan olarak kullanılır. Sporlara etkili değildir. Etil alkolün %70’lik solüsyonu kullanılır. İzopronül alkolün etkisi etil alkole benzer. İzopronül alkol, uygulandığı yerde vazodilatör etki ile kanamayı artırabilir.

D.FENOL TÜREVLERİ

Bakteri sitoplazma zarının seçici geçirgenliğini bozar. Proteinleri denatüre -inaktive eder. Tüberküloz dahil vejetatif bakterileri öldürür. Organik madde varlığında aktiftir.  Uzun süre bozulmadan kalır. Konsantrasyona bağlı bakterisit veya bakteriyostatik etki gösterir. Deride tahrişe neden olabilir. Kötü kokuludur. Saf fenol çözeltileri toksik, kanserojen, irritan olduğundan türevleri kullanılır.

   Fenol türevleri: Hekzaklorofen Bakterilere bakteriostatik etkili. Antiseptik %3 konsantrasyonda (sabun,şampuan v.b kullanımda) -Toksik etki nedeni ile kullanımı sınırlandırılmış.-

E.KLORİTLER

  Etki spektrumları geniş (bakterisit, fungusit, tüberkülosit, virüsit ve sporosit etkili.) Ucuz, kolay bulunan en sık kullanılanı hipokloritlerdir. Kalsiyum hipoklorit ve sodyum dikloroizosiyanürat keskin kokuları ile rahatsız edici, metalleri aşındırıcı organik madde varlığında inaktive olurlar. Dayanıksızdır, açık kaplardaki çözeltiler günlük kullanılmalıdır.

Çamaşır suyu, %5 konsantrasyonda sodyum hipoklorittir. Dezenfekte edilecek yüzeylerdeki organik madde miktarına bağlı olarak 1/10-1/100’e kadar sulandırılır.Kan dökülen yüzeyde Sodyum hipokloritin % 5’lik stok çözeltisinin 1/10’luk dilüsyonu (yaklaşık 5000 ppm serbest klora eşit) önerilir. Diğer temiz yüzeylerde 1000 ppm aktif klor yeterlidir. Yerler ve horizontal yüzeyler için kullanılır.

F.OKSİTLEYİCİLER

1.Hidrojen peroksid: %3’lük solüsyonları oksijenli su adını alır. Kapalı vücut boşluğunda kullanılmaz.

2.Potasyum permanganat: Bakterisid ve fungusid etkilidir.  1:10.000’lik solüsyonu, akıntılı cilt lezyonlarının tedavisinde kullanılır. Aletlerin dezenfeksiyonu ve koku giderici olarak değişik konsantrasyonlardaki solüsyonları kullanılır. Yılan ve akrep sokmalarına karşı kullanılabilir. Yara yerine kesi yapılıp iyice temizlendikten sonra üzerine potasyum permanganat kristalleri dökülebilir.

G.OZON

Ozon bakterisidal ve sporosidal etkilidir.Çevreye zararlı atık oluşturmaz. Organik partiküller ve patojenlerle reaksiyona girer. Mikroorganizmaları ve kimyasal toksinleri okside eder. Hava ve suyu dezenfekte etmekte kullanılır.

 Dezavantajları

– stabil olmaması,

– depolanma güçlüğü,

– saf ozonun elde edilmesinde zorluk,

– Plastik, kauçuğa zarar verir

H.METAL BİLEŞİKLERİ

Çeşitli metal maddelerin tuzları ve bileşikleri kullanılır. Civa, gümüş, çinko bileşikleri bunlardan bazılarıdır. Metal bileşiklerinden en çok gümüş bileşikleri kullanılır.

1.Gümüş sülfadiazin: Yanıklarda enfeksiyonu önlemek ve tedavi amaçlı kullanılır.

2.Gümüş protein kompleksleri: Gümüşün proteinlerle yaptığı komplekslerde antiseptik olarak kullanılır. Gümüş vitellinat (argyrol), Gümüş proteinat ve Kolloid gümüş bu bileşimlerdendir. Metal bileşikleri alerjiye yol açabilir.

KAYNAKÇA:

https://www.medikalakademi.com.tr/antiseptik-nedir-ne-ise-yarar-nasil-kullanilir-faydalari-ve-riskleri/

http://www.tdb.org.tr/tdb/admin/mevzuat/userfiles/dishekimligi_pratiginde_sterilizasyon_ve_dezenfeksiyon_yontemleri.pdf

https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/2925/mod_resource/content/0/14.%20Hafta%20Antiseptik%20ve%20Dezenfektanlar.pdf

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments