GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

DİŞ BEYAZLATMA VE ORTODONTİK TEDAVİ İLİŞKİSİ

Estetik diş hekimliğinin de uygulamalarından olan diş beyazlatma ve ortodontik tedavinin tanım olarak neler olduğuna, diş beyazlatmanın ortodontik tedavi öncesinde-sırasında-sonrasında yapılmasının ortodontik tedaviye etkileriyle birlikte bu konudaki bazı çalışmaların sonuçlarına bakılarak; ortodontik tedavi ile diş beyazlatma arasındaki ilişkinin nelere bağlı olduğu ve nasıl olduğu hakkındaki konulara değinilmiştir.

0

 

Diş Beyazlatma
  • Dişlerin optik niteliklerinin bir birleşimi olarak diş rengi oluşur. Diş rengi dişten dağılan ışık oranıyla saptanır. Diş renginin saptanmasında dentin rengi, mine rengine oranla daha fazla rol alır. Diş üzerinde istenmeyen renklenmeler sonucunda diş doğal renginden uzaklaşır. Bu renklenmiş dişlerin, kimyasal ajanlar kullanılarak mine ve dentin dokusunun derin bölgelerinde bulunan organik pigmentleri okside edip rengini açması beyazlatma olarak adlandırılmaktadır.
  • Diş renklenmeleri iç kaynaklı (intrinsik) ve dış kaynaklı (ekstrinsik) olmak üzere iki şekildedir. İç kaynaklı renklenmeler, dişin iç bölgesinde çeşitli tepkimeler sebebiyle ya da sistemik hastalıkların bazılarının etkileriyle dentin ve mine dokularında meydana gelir. Dış kaynaklı renklenmeler, dışarıdan dişlerin üzerine gelen maddelerin burada birikmesiyle meydana gelir. Dış kaynaklı renklenmelere örnek olarak çay, kahve, nikotin tüketimi ya da ilaç kullanımı (tetrasiklin) verilebilir. İç kaynaklı renklenmeye örnek olarak endodontik tedavi uygulanmış bazı dişlerin kararması verilebilir.
  • Beyazlatıcı ajanlar; nötrleştirici ajan, ağartıcı ajan ( hidrojen ve karbamid peroksit), viskozite arttırıcı ajan (karbopol, oksijen salınımı yavaşlatır.), tatlandırıcı, hassasiyet giderici ve gliserin gibi maddeleri içerir.
Diş beyazlatmanın işleyişi

Işığa bağlı olarak kromofor moleküllerinin türlü renk yansımaları oluşturması ile diş lekeleri meydana gelir. Kimyasal yönden bir veya birkaç karbon-karbon ikili bağına sahip olmaları nedeniyle kromofor molekülleri renkli görünümdedir. Dental beyazlatma uygulamalarında kullanılan beyazlatıcı ajanlar, karbon-karbon ikili bağını ortadan kaldırarak beyazlatma mekanizmasını oluşturur. Beyazlatma tepkimelerinde, ağartıcı ajan olarak kullanılan peroksitler peroksit radikallerine ayrışır. Bu peroksit radikalleri, yük taşımayan molekül parçalarıdır. Yüksek seviyede reaktif olan peroksit radikallerinin karbon-karbon ikili bağlarına afiniteleri yüksektir ve peroksit radikalleri bu ikili bağları koparır. Bu bağlar tekli bağlara dönüşür ya da tamamen kopar. Bu olay sonucunda oluşan moleküller renksizdir ve dişe beyaz görünüm verir.

2 tip diş beyazlatma uygulaması vardır:

  1. Ev tipi uygulama: Diş hekimi kontrolünde gerçekleşen evde hastanın kendisinin uyguladığı yöntemdir. Kişiye özel hazırlanan şeffaf plak içinde %10-20 oranında karbamid peroksit uygulanması temeline dayanır.
  2. Ofis tipi uygulama: Diş hekimi tarafından muayenehanede uygulanan yöntemdir. %30-35 oranında hidrojen peroksitin ışık kullanılarak ya da kullanılmayarak dişlere uygulanması temeline dayanır.

Hastanın ev tipi beyazlatmayı tercih etmesi durumunda ağız ile uyumlu olmayan şeffaf plaklar kullanıldığında hastada ortodontik diş hareketleri meydana gelebilir. Bu durumun oluşmaması için kullanılan plağın ağız ile uyumuna dikkat edilmelidir.

Hastaya uygulanacak tedavi şekli diş hekimi tarafından belirlenir. Hastayı memnun etmeye yönelik estetik başarı hedeflenir.

Ortodontik Tedavi

Ortodonti; çene kemikleri arasındaki ilişkiyi ve çene kemiklerinin kafa kemikleriyle olan ilişkisini inceleyen bununla birlikte bu duruma bağlı problemlerin (diastema, dişler arası çarpıklık, yanlış konumdaki orta hattı vb.) teşhisini ortaya koyan bilim dalıdır. Ortodontik tedavi de bu mekanizmada oluşan problemleri ve bozuklukları iyileştirme şeklidir.

Ortodontik Tedavide Kullanılan Materyaller

Ortodontik tedavide sabit veya çıkarılabilir (hareketli) birçok farklı aparey kullanılır. Bu apareyler kasları yeniden geliştirmek, dişleri hareket ettirmek ve çene büyümesine etkide bulunmaya yardımcı olmak amacıyla kullanılır. Sabit apareylerin en yaygın olanı braketlerdir. Braketler diş çarpıklıklarını düzeltmeye yardımcı olarak kişiye estetik ve sağlıklı bir görünüm kazandırır. Farklı çeşitlerde braketler mevcuttur ve bunlar: metal, lingual ve porselen braketlerdir. Metal braketler, porselen braketlere göre daha sağlam ve dayanıklıdır. Porselen braketler, şeffaf tel olarak da adlandırılabilmektedir ve daha estetiktir. Metal veya porselen braketler, kompozit rezin veya simanlar aracılığıyla diş yüzeyine yapıştırılmaktadır. Lingual braketler, dişin ön kısmına değil dişin arka kısmına takılmaktadır ve genellikle yetişkin hastalar tarafından tercih edilmektedir. Bunlar dışında dişteki hafif çarpıklığı tedavi etmek için çıkarılabilir şeffaf plaklar kullanılmaktadır. Daha estetik görünüm için şeffaf plaklar, bazı durumlarda metal braketlerin yerine tercih edilebilir.

Beyaz ve düzgün görünümlü dişler güzelliğin, canlılığın ve sağlığın bir göstergesi gibidir. Bu görünümü sağlamak amacıyla dişlere beyazlatma işlemleri ve ortodontik tedaviler uygunabilir. Uygulanacak olan beyazlatma işlemi ve ortodontik tedavi estetik görünümü tamamladığı için genellikle birbirleriyle bağlantılı olarak uygulanır. Hastaların isteği ve ihtiyaçları doğrultusunda uygulanacak ortodontik tedavi sırasında, ortodontik tedaviden önce veya sonra beyazlatma işlemleri uygulanabilir.

ORTODONTİK TEDAVİ ÖNCESİ DİŞ BEYAZLATMA

Ortodontik tedavi öncesi yapılacak beyazlatma işlemi braketlerin bağ mukavemetini ve yapışma oranını etkileyebilir. Bununla birlikte beyazlatma işlemi uygulanmış dişte hassasiyet oluşabileceği için ortodontik tedavi başlangıcının daha da ağrılı geçmesine neden olabilir. Böyle bir olayın yaşanmasını önlemek için ortodontik tedavinin 24 saat-2 hafta kadar geciktirilmesi önerilmektedir. Geciktirme işlemi, azalmış bağlanma dayanıklılığıyla alakalı oluşacak problemlerden kaçınmayı sağlayacaktır.

Beyazlatma işlemi uygulanmış dişte, mine üzerindeki yüzey boşlukları daha açık bir hal alır. Bu durumda rezin bağlanması zayıf olur ve ortodontik apareylerin ayrılmaya yatkınlığı artar.

Peroksit içerikli ağartıcı ajanların, mine dokusunun yapısına ve minenin bağlanma dayanıklılığına etkileriyle ilgili bazı araştırmalar yapılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda, minenin bağlanma dayanıklılığının düştüğü belirlenmiştir. Bazı araştırmacılar ise hidrojen peroksitlerin bağlanma dayanımı üstündeki olumsuz etkilerinin, artık oksijen varlığından kaynaklandığını bildirmiş ayrıca bu olayın rezin polimerizasyonuna engel olduğunu vurgulamışlardır.

Yapılan bazı çalışmalarda aynı koşullardaki beyazlatma işlemi uygulanmış ve uygulanmamış dişlere braketlerin bağlanma kuvvetleri test edilmiştir. Bu çalışmalarda metal ve porselen braket kullanılmıştır. Beyazlatma işlemi için 2,5gr/100 ml çözülebilme seviyesine sahip sodyum perborat kullanılmıştır. Devital durumdaki dişler 4 gruba ayrılmış. Gruplar; beyazlatılmamış dişler ile beyazlatılmış dişler üzerine bağlanan metal braketler ve beyazlatılmamış dişler ile beyazlatılmış dişler üzerine bağlanan porselen braketler şeklindedir. Bu gruplara ayrılan çalışma sonucunda her iki braket çeşidinin de dişe bağlanma kuvvetinin beyazlatılmış dişte azaldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte beyazlatma işleminden sonra bile klinik olarak yeterli bağlanma kuvvetine sahip olduğu saptanmıştır.

Yapılan başka bir çalışma sonucunda %10 karbamid peroksit kullanımının (ev tipi diş beyazlatma) metal braketlerin kayma/bağ dayanımında anlamlı değişikliklere sebep olmadığı saptanmıştır. Bununla birlikte ofis tipi beyazlatma uygulamalarında %35 hidrojen peroksit kullanılması kayma/bağ dayanımını ve braketler çıkarıldıktan sonra diş yüzeyinde rezin kalıntısı miktarını önemli ölçüde azaltır.

Nascimento ve arkadaşları tarafından yapılan çalışmada, diş beyazlatma sonrasındaki zaman aralığının ortodontik braketlerin diş yüzeyine yapışmasını etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Çalışma sonucunda ev tipi beyazlatma yapılan diş dışındaki dişlerde braketlerin mine yüzeyine bağlanma dayanımında azalma gözlenmiştir. Bağ dayanımı, beyazlatma işlemini takiben 3 hafta içerisinde beyazlatılmamış mine değerlerine yakın olan değerlere dönmüştür.

Beyazlatma işleminin ortodontik tedavi öncesi uygulanması diş çarpıklığı sonucu birbiri üstüne binmiş dişlerin homojen bir şekilde beyazlamasına engel olacaktır. Bu durum da estetik ve sağlıklı görünümden uzaklaştıracaktır.

ORTODONTİK TEDAVİ SIRASINDA DİŞ BEYAZLATMA

Ortodontik tedavi sırasında diş beyazlatma işlemi, tedavi öncesinde kullanımına benzer durumlar gösterir. Braket varlığında yapılan beyazlatma işlemi, braket çıkarıldığında renk düzensizliğine ve mine yüzeyinde leke görünümüne neden olacaktır. Tedavi sırasında yapılan beyazlatma işlemleri braketlerin bağ mukavemetini azaltır ve bu da tedavi sırasında braket kopmalarına neden olabilir.

ORTODONTİK TEDAVİ SONRASI DİŞ BEYAZLATMA

Ortodontik tedavi uygulanan dişlerin braket varlığında temizliği zorlaşır ve temizlenemeyen bölgelerde plak birikimi artar. Plak birikimindeki artış sonucu, diş yüzeyinde istenmeyen durumlar oluşabilir ve renklenmeler (florozis, beyaz nokta lezyonları) meydana gelebilir. Ayrıca braket etrafında bir ay içerisinde demineralizasyon bölgelerinin meydana geldiği belirtilmiştir. Bu demineralizasyon bölgeleri, diş üzerinde beyaz/opak olan minenin yüzey altı pörözitesi olarak adlandırılan beyaz nokta lezyonlarının oluşumuna zemin hazırlar. Bu durumların oluşmasını önlemek için ağız hijyenine daha fazla önem verilmelidir.

Braket kullanımına duyulan ihtiyacın ortadan kalkmasıyla braketler çıkarılır. Braketler çıkarıldıktan sonra hasta ağız hijyenine dikkat etmemişse diş üzerinde lekelenmeler görülebilir. Bu lekelenmeler dışında braketleri yapıştırmak için kullanılan yapıştırıcı ajanların kalıntılarının da diş üzerinde kaldığı gözlemlenmiştir.

Her ne kadar diş dizilimi düzeltilmiş olsa da kalıntı ve lekelenmeler sonucu dişler estetik ve sağlıklı görünümden uzaklaşır. Gözlenen bu durumlar karşısında hastaya diş beyazlatma işlemleri uygulanır.

Beyazlatma işlemlerinden önce diş yüzeyi kalıntılardan temizlenir ve daha sonra beyazlatma işlemleri uygulanmaya başlanır. Braketler çıkarıldıktan sonra dişlerde hassasiyet durumu olabilir, bu yüzden beyazlatma işlemi bir süre sonra yapılabilir.

Estetik ve sağlıklı bir görünümü sağlamak amacıyla ortodontik tedaviyle beraber diş beyazlatma işlemlerinin uygulanması için en uygun zaman tedavi bitiminden sonraki süreçtir. Bu zamanda, hem ortodontik tedavi sonucu oluşan renklenme problemleri giderilir hem de diş yüzeyi homojen bir şekilde beyazlatılır.

Şeffaf Plak Kullanımı ve Diş Beyazlatma

Diş beyazlatma işlemi ağız içi bir uygulama olduğundan dolayı ortodontik tedavilerin ağız içi uygulamalarıyla ilişkilidir. Ortodontik tedavilerin ağız içi uygulamaları ise braket ve şeffaf plak kullanımını kapsar. Bununla birlikte araştırmacılar braket kullanımı yapılan dişler üzerinde yoğunlaşmıştır. Şeffaf plak kullanımı ve diş beyazlatma arasındaki ilişkiyle ilgili pek araştırma yoktur.

Şeffaf plak kullanırken de diş beyazlatma yapılabilir. Şeffaf plaklar takılıp çıkarılabilir olduğu için beyazlatma işlemleri açısından braketlere oranla kolaylık sağlar. Ayrıca takılıp çıkarılabilme özelliği diş temizliğini kolay bir şekilde yapabilmeye yardımcı olur.

Şeffaf plak kullanımı sonucunda braket kullanımında görülen kalıntı ve lekelenmeler görülmez.

Şeffaf plak kullanımıyla birlikte diş beyazlatma için en uygun zaman tedavi bitiminden sonraki süreçtir. Bu zamanda diş beyazlatma işleminin yapılması diş çarpıklığı giderilmiş olan dişlerin yüzeyinde homojen bir beyazlatma sağlar.

SONUÇLAR
  • Ortodontik tedavi ile diş beyazlatma arasındaki ilişki uygulanma zamanına göre farklılıklar göstermektedir.
  • Dişlerde estetik ve sağlıklı bir görünümün oluşmasına katkıda bulunan ortodontik tedavi ve diş beyazlatma bazı durumlarda birbirinin tamamlayıcısıdır. Başka bir deyişle ortodontik tedavi bitimi uygulanan diş beyazlatma işlemi sağlıklı ve estetik görünüm için anahtar kilit uyumu gösterir.
  • Ortodontik tedavi öncesi ve sırasında uygulanan diş beyazlatma işlemleri, tedavi için olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Genel olarak bu zaman dilimlerinde uygulanan beyazlatma işlemi braketlerin bağlanma dayanımlarını azaltmaktadır.
  • Braket kullanımı dışında, şeffaf plak kullanımıyla birlikte diş beyazlatma işlemleri uygulanabilir. Bu konuyla ilgili detaylı ve kapsamlı bir çalışma pek bulunmamaktadır.
KAYNAKÇA
  • Bishara, SE, Sulieman, AH ve Olson, M. (1993). Mine ağartmanın ortodontik braketlerin bağlanma mukavemetine etkisi. Amerikan Ortodonti ve Dentofasiyal Ortopedi Dergisi , 104 (5), 444-447.
  • Sardarian, A., Malekpour, B., Roshan, A. ve Danaei, SM (2019). Ortodontik tedavi sırasında ağartma ve braket bağ gücüne etkisi. Dental araştırma dergisi , 16 (4), 245–250.
  • Nascimento, G. C. R., de Miranda, C. A., Machado, S. M. M., Brandão, G. A. M., de Almeida, H. A., & Silva, C. M. (2013). Does the time interval after bleaching influence the adhesion of orthodontic brackets?. The Korean Journal of Orthodontics43(5), 242-247.
  • Consolaro, A., Consolaro, RB ve Francischone, L. (2013). Ortodontik tedavi ile “ilişkili” diş beyazlatma hakkında açıklamalar, kılavuzlar ve sorular. Dental basın ortodonti dergisi , 18 (5), 4-10.
  • Patusco, VC, Karadağ, G., Lenza, MA ve Alves de Carvalho, A. (2009). Diş beyazlatma sonrası metal braketlerin yapışma mukavemeti. Açı Ortodontisti , 79 (1), 122-126.
  • Özel, Y., Özel, E., Attar, N., & Aksoy, G. (2007). Diş hekimliğinde beyazlatma. EÜ Diş Hek Fak Derg28, 33-40.
  • Topçu, F. T., Alabaş, A., & Oktay, E. A. (2016). Vital dişlerde beyazlatma: Vital dişlerin ofis ve ev tipi beyazlatma tedavileri. Gülhane Tıp Dergisi (Gülhane Tıp Derg), 323.
  • Çağlayan, S., & Tuncer, B. B. (2013). Ortodontide risk faktörleri ve hekim sorumluluğu. SDU Journal of Health Science Institute/SDÜ Saglik Bilimleri Enstitüsü Dergisi4(3).
  • ULUSOY, Ö. İ. A., & ULUSOY, Ç. Devital Ağartma Uygulanmış Dişlere Yapıştırılan Braketlerin Bağlanma Kuvvetlerinin İncelenmesi. ADO Klinik Bilimler Dergisi4(3), 626-631
  • http://6. https://www.google.com/amp/s/www.neoldu.com/v/s/www.neoldu.com/service/amp/ortodonti-tedavi-nedir-8695h.htm%3famp_js_v=0.1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%253D%253D#ampf=
  • http://5. https://gulseminkocak.com/hizmetler/dis-teli-uygulamasi-ortodonti/?gclid=Cj0KCQiA8dH-BRD_ARIsAC24umaPd7xE4Cbvfp-7KGkCXb1lFTtLZxOi9VyaSXHSTyurtDs2QPcRiiYaAsfCEALw_wcB

 

 

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments