GELECEĞİN DİŞ HEKİMLERİ
Türkiyenin Diş Hekimliği Öğrencileri Tarafından Kurulmuş Web Sitesi

BESLENME VE ÇÜRÜK İLİŞKİSİ

Diş Çürüğü Nedir? Diş Çürüğü Hangi Aşamalardan Oluşur?

0

BESLENME VE ÇÜRÜK İLİŞKİSİ

 Diş sağlığı genel sağlığımızı etkileyen faktörlerden biridir. Normal ve sağlam dişler kişinin beslenmesinde , sağlığının korunmasında önemli rol oynar. Diş çürükleri ise beslenme yetersizliğine sebep olurken hastalıklara karşı direncimizi azaltır.

DİŞ ÇÜRÜĞÜ NEDİR ?

Genellikle diş çürüğü diş minesinde ve dentinde meydana gelen tahribattır. Dişe zarar veren bu olay , bakteri plakları içinde üretilen organik asitlerin gerçekleştirdiği geri döndürülemez doku kaybıdır. Ancak bunu basit bir mine kaybı olarak görmememiz gerekir. Bu kompleks olayı açıklayabilmek için gelin bazı kimyasal olayları inceleyelim.

 

çürük

DİŞ ÇÜRÜĞÜNÜN OLUŞUMU 

1-Dişin Gelişimi Sırasında Çürük 

Çürük oluşumu ilk aşamada diş gelişimi sırasındaki beslenmeyle ilgilidir. Bebeklik çağında kalsiyum, fosfor ; A, D , C vitaminleri alımı oldukça önemlidir. Kalsiyum ve fosfor iskeletin yapı taşlarıdır. Dolasıyla dişlerin gelişiminde de görev alır. D vitamini de bununla ilgili olarak kalsiyumun ince bağırsaklardan emilimini sağladığından oldukça önemlidir. A vitamini ise vücut gelişiminde etkilidir ve  bu yolla da diş sağlığının etkiler.

Diş gelişimi sırasında bir başka dikkat edilmesi gereken konu da anne sütüdür. Yapılan bazı araştırmalara göre 6 aydan fazla süt tüketen bebeklerde daha sağlıklı süt dişleri görülür.

2-Diş Gelişiminden Sonra Çürük 

İlk paragrafta da belirttiğimiz gibi diş çürükleri organik asit kaynaklı oluşabilmektedir. Peki asitler ağız içerisinde nasıl oluşurlar? Meslekleri dolayısıyla kişinin asitler ile devamlı temaslı olması (laborant, kimyagerler..), asitli içeceklerin tüketilmesi, bazı hastalıklar sonucu sık kusma neticesinde oluşurlar. Ancak günümüzde diş çürüklerinde en çok rastladığımız sorun beslenmedir. Bu sorun  ağız bakterilerinin faaliyeti ile  karbonhidratların parçalanması sonucu oluşan organik asidin dişe verdiği hasardır. 

Bakteri -> Enzim+ Karbonhidrat  –> Asit+ Diş —> Çürük

Karbonhidrat özellikle sakkaroz alınmasından birkaç saniye sonra dişin etrafındaki ortamın pH sı 7 den 5,5 a düşer. Bu pH m inenin tahribi için yeterlidir.Ph  5,5 a düştükten sonra ortam nötrleşinceye kadar yaklaşık olarak 30 dakika geçmektedir. Eğer diyetle yeterli miktarda protein alınırsa, aminler ve üre de alınmış olacağından bunlar meydana gelen asidi tampon ederek dişlerden kalsiyumun uzaklaştırılmasını önlemektedirler.Yeterli miktarda lipit alınımı da dişlerin dış katmanını  sararak karbonhidratın tahribini engeller.

Çürümeyi Başlatan Faktörler

 Dişin çürümesi için aşağıdaki üç faktör gereklidir:

 1. Yiyecek diş üzerinde kalmalıdır.

 2. Besin maddesi karbonhidrat, özellikle sakkaroz olmalıdır.

 3. Ağızda, diş üzerinde bakteri bulunmalıdır.(dişlerin düzenli fırçalanmaması bakteri üremesine olanak sağlar)

Karbonhidratların çürütmeye olan etkilerini karşılaştırıcak olursak; Sakkaroz>Glikoz>Nişasta

çürükçürükçürük

 

Karbonhidratlar arasındaki bu farklılıklar; aktiviteleri, erimeleri, nüfuz edişleri, molekül ağırlıkları ve hidroliz sonucu açığa çıkan enerjilerinin farklı oluşundandır.Sakkaroz hidroliz edildiğinde ortaya diğer karbonhidrat türlerine oranla daha yüksek miktarda enerji çıkar.Ortamda bulunan bakteriler bu yüksek enerji miktarı sayesinde tahribatı arttırır.

Diş çürükleri hakkında aynı zamanda birçok doğru bilinen yanlış bulunmaktadır.

 Bal,meyve,kuru meyve gibi besinlerin içerdiği şekerin rafine şekerden daha az çürütücü olduğu düşüncesinin yapılan deneyler sonunca yanlış olduğu ispatlanmıştır.Tabii şeker ve Rafine şeker eşit derecede çürütücüdür.

Bir diğer düşünce ise,  beyaz ekmeğin esmer ekmekten daha fazla çürütücü olduğudur. Fakat hayvanlar üzerinde yapılan denemeler, böyle karbonhidratlı yiyeceklerin de diş çürüğü meydana getirme oranlarının aynı olduğunu göstermiştir.

Çürümeyi Kolaylaştıran Faktörler

Diş çürüğü yaygınlığı, şekerin kullanılma sıklığına ve formuna bağlı olarak artar.Önemli olanın şekerin ne miktarda alındığının değil,ne formda (sakkaroz,glikoz,nişasta…) alındığının olduğu  yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır.

Çürümeyi Önleyen veya Azaltan Faktörler

      Diş çürümeleri dış faktörlere bağlı olmakla beraber, dişin de çürümelere karşı koruyucu bir direnci vardır. Diş çürümelerini önlemede en etkili besin maddesi flordur. Flor beslenmede önemli fizyolojik rolü olduğu bilinen 16 mineralden biridir. Asit solüsyonlara karşı diş minesinin direncini arttırır, minenin yenilenmesini sağlar.        

    Çürümeyi önleyen diğer bir besin maddesi de fosfatlardır. Laboratuvarlarda hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar çürütücü etkisi olan diyete, sodyum trimetafosfat eklenmesinin, hayvanların dişlerinde çürümeleri % 80 oranında azalttığını göstermiştir.

çürük

   Çürümenin meydana gelebilmesi için diş üzerine bakterilerin yığılmaları gerekmektedir. Eğer katı ve temizleyici özelliği olan yiyecekler yenilirse bu durum ortadan kalkar. Böyle yiyecekler sebzeler ve meyvelerdır. Asitli içeceklerin yerine süt ve ayran kullanılmalı, hem diş sağlığı hem de beslenme yönünden faydalı bir alışkanlık kazanılmalıdır.

    Rafine edilmiş karbonhidratlar (sakkaroz) mümkün olduğu kadar az tüketilmelidir.

    Günde en az iki kere dişler ortalama 4 dakika fırçalanmalıdır.

 

KAYNAKÇA :

https://beslenmevediyetdergisi.org/index.php/bdd/article/download/1103/985

https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfileA.php/41227/mod_resource/content/0/2.%20SINIF%20ÇÜRÜK%20KİMYASI%20DERS%20NOTU.docx

 

GDH İLE DAHA FAZLA OKUYUN:

 

Bunları da beğenebilirsin
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments